Muốn phản biện, báo chí phải tạo cho mình “vốn liếng” tương đối vững vàng 19/06/2008 16:03:00 298

Ông Nguyễn Thế Kỷ- Vụ trưởng Vụ Báo chí xuất bản- Ban Tuyên giáo T.Ư: Muốn phản biện, báo chí phải tạo cho mình “vốn liếng” tương đối vững vàng

Báo chí cách mạng Việt Nam đã trải qua 83 năm phát triển, đóng góp to lớn vào sự nghiệp đấu tranh, bảo vệ và xây dựng đất nước. Tuy vậy, Vụ trưởng Vụ Báo chí xuất bản- Ban Tuyên giáo T.Ư Nguyễn Thế Kỷ (ảnh) cho rằng, có những “căn bệnh” của báo chí hơi kéo dài và điều quan trọng cần phải làm lúc này là không để cho “căn bệnh” này kéo dài thêm nữa…

PV: Thưa ông, một trong những vai trò được đánh giá cao của công tác báo chí trong thời gian qua là việc nâng cao tính phản biện trước mọi mặt của đời sống chính trị, kinh tế- xã hội… Đặc biệt là vai trò phản biện của báo chí đã có tác dụng tích cực, tạo nên sự điều chỉnh nhất định trong quá trình xây dựng chính sách pháp luật. Ông đánh giá về vấn đề này như thế nào?

Ông Nguyễn Thế Kỷ: Khi xã hội ngày càng phát triển thì vai trò của báo chí ngày càng được thể hiện rõ và đề cao, có tác động lớn. Trước đây, thông tin đến với bạn đọc chủ yếu là thông tin một chiều và người tiếp nhận thông tin ở thế rất bị động, thông tin mang tính áp đặt nhiều. Cùng với quá trình dân chủ hoá đời sống xã hội thì có quá trình dân chủ hoá đời sống báo chí. Trong đó vai trò của bạn đọc, của công chúng được đặt ở thế chủ động. Ví dụ: Trên báo in là các mục như Ý kiến bạn đọc, Vấn đề hôm nay, hay như trên phát thanh truyền hình là mục Bạn nghe đài, thậm chí trên truyền hình họ còn tạo sân chơi hoặc diễn đàn mời bạn đọc đến tham dự. Mối giao lưu đó tạo được sự bình đẳng nhất định giữa báo chí và công chúng của báo chí. Điều này làm cho thông tin đa dạng, nhiều chiều, thông tin gần với hơi thở của đời sống. Những bài báo không còn là những chỉ thị mệnh lệnh khô khan. Nhìn kỹ ra có thể thấy, đây là sự phát triển của báo chí cách mạng Việt Nam .

Xem thêm  Not at all nghĩa là gì?

Khi đã có được môi trường dân chủ thì sự khẳng điïnh của báo chí đối với các vấn đề của xã hội được thể hiện rất rõ, nhờ chủ trương chính sách đang trong quá trình hình thành thì báo chí cũng đã góp một tiếng nói xây dựng đưa chính sách đi vào cuộc sống, nói đúng hơn, nay báo chí đã đưa cuộc sống đi vào chính sách bằng những góp ý, những ý kiến xây dựng. Đưa cuộc sống đi vào pháp luật để bổ sung cho các đạo luật được hoàn chỉnh hơn. Điều này đã thể hiện rất rõ tính phản biện của báo chí trong đời sống hiện nay.

PV: Theo ông, mức độ và chất lượng phản biện của báo chí hiện nay ra sao? Có những vấn đề gì đáng phải điều chỉnh?

Ông Nguyễn Thế Kỷ: Mức độ phản biện của báo chí hiện nay ngày càng được nâng cao, báo chí ngày càng phát huy được tính phản biện của mình. Tuy nhiên, cũng phải nhận thấy sự phản biện cần phải xuất phát từ cơ sở khoa học, chứ không phải bất cứ điều gì cũng đưa ra để phản biện. Thực tế, có một số nhà báo suy nghĩ vấn đề chưa kín kẽ, nhiều khi đưa ra vấn đề phản biện đã gây nên sự không đồng thuận trong công chúng, không chỉ có thế nó còn gây ra những khó khăn và gây cản trở cho những chính sách pháp luật. Vì vậy, khi nói đến tính phản biện của báo chí thì cũng cần đòi hỏi nhà báo phải nâng cao khả năng của mình. Anh muốn phản biện thì anh cũng phải chuẩn bị cho mình “vốn liếng” tương đối vững vàng. Nếu vấn đề gì cũng đưa ra phản biện sẽ tạo cho công chúng sự nghi ngờ, hoài nghi về chính sách, cơ chếá.

Đảng, Nhà nước, cơ quan quản lý báo chí luôn tạo điều kiện cho báo chí thực hiện đúng chức năng và nhiệm vụ của mình. Trong đó có chức năng phản biện xã hội, bằng cách là ủng hộ báo chí phản biện những cái đúng, phản biện có cơ sở khoa học, phản biện với tinh thần xây dựng, trách nhiệm cao. Mặt khác, cũng cần phải chú ý đến cái gọi là phản biện, phản biện mà đưa những ý kiến thiếu tính khoa học hay vi phạm những nguyên tắc mà pháp luật đã khẳng định. Có những người lấy cớ là phản biện xã hội để đi vào những vấn đề vi phạm nguyên tắc thì sự phản biện đó là phản biện vô lối. Những kiểu phản biện này không mang tính xây dựng mà phủ định sạch trơn, nhìn mọi vấn đề đều nghi ngờ, tất nhiên trong khoa học sự nghi ngờ là cần thiết, nhưng trong báo chí sự phản biện mà tạo cho công chúng sự nghi ngờ, hoài nghi về chủ trương chính sách thì điều này không thể được.

Xem thêm  Bạn có nên học Community College tại Mỹ không?

PV: Trong vai trò quản lý và định hướng cho báo chí, ông có trăn trở về việc “phản biện” lại những gì mà báo chí nêu chưa trúng hoặc chưa đúng?

Ông Nguyễn Thế Kỷ: Bên cạnh những thành tích của báo chí hiện nay thì còn những yếu kém của báo chí từ nhiều năm nay vẫn chậm được khắc phục. Ví dụ như: vi phạm tôn chỉ mục đích của tờ báo; thông tin sai sự thật; báo chí chỉ thiên về những mặt yếu kém, tiêu cực của xã hội mà không cố gắng để phát hiện, tuyên truyền những gương người tốt việc tốt; khuynh hướng thương mại hoá báo chí…, điều này nhất định phải được khắc phục.

Không ít những thông tin sai lệch mà báo chí đưa ra đã gây khó khăn, gây tác động xấu tới xã hội, đơn cử như thông tin: cá XK thừa dư lượng kháng sinh; ăn bưởi bị ung thư; rau trồng bị phun thuốc tăng trưởng… Những thông tin này đã ảnh hưởng không chỉ đến người sản xuất, mà còn ảnh hưởng đến hoạt động XNK, thậm chí đến cả nền kinh tế đất nước… Ngay cả thời điểm hiện nay, khi nền kinh tế đất nước đang gặp những khó khăn về giá cả, hay như vấn đề về thị trường chứng khoán, ngân hàng, tài chính, địa ốc…, nếu báo chí không tỉnh táo, chạy theo những thông tin đồn nhảm, những thông tin mang tính đầu cơ trục lợi của giới đầu cơ thì rất nguy hại, ảnh hưởng tới sự phát triển lành mạnh của thị trường, thậm chí gây nên hậu quả không lường trước được của đời sống người dân cũng như nền kinh tế.

Xem thêm  Đọt Chuối Non

PV: Ông nhìn nhận và đánh giá như thế nào về đạo đức và trình độ của đội ngũ người làm báo hiện nay?

Ông Nguyễn Thế Kỷ: Lớp nhà báo hiện nay được đào tạo trong một môi trường tốt, cơ sở vật chất đầy đủ, được tiếp cận nhiều hình thức học tập phong phú đặc biệt là kỹ thuật và công nghệ thông tin. Và, khi ra trường họ được hoạt động trong môi trường thuận lợi hơn trước rất nhiều. Trong sự nghiệp đổi mới của đất nước lớp nhà báo trẻ đã có những đóng góp rất lớn. Tuy nhiên, bên cạnh những thành tích đó thì một số nhà báo hiện nay cũng bộc lộ một số hạn chế trong chuyên môn, trong nhận thức về chính trị và kiến thức về pháp luật. Tôi rất muốn nhấn mạnh yếu tố kiến thức về pháp luật, nhiều nhà báo nhận thức và sự am hiểu về pháp luật rất kém, vì thế viết hay sai.

Yếu tố đạo đức nghề nghiệp cũng là điều cần báo động đối với một số nhà báo trẻ, nhiều nhà báo khi bước vào nghề chưa trang bị cho mình đầy đủ những kiến thức về đạo đức nghề nghiệp, vì thế mới có hiện tượng nhà báo gây khó cho DN, thậm chí còn “đánh” DN… Kiến thức thiếu, đạo đức yếu và kiến thức phản biện không mang tính xây dựng đang tồn tại trong một bộ phận người làm báo đã trở thành căn bệnh hơi kéo dài. Những chuyện này cần phải có những chế tài mạnh từ cơ quan báo chí. Các quy chế phải chặt chẽ, biểu dương những người làm tốt, nhưng đồng thời cũng không thể để cho những người yếu kém về tư cách đạo đức có chỗ đứng. Không nên nghĩ rằng báo chí cũng là công việc làm công ăn lương như mọi nghề khác.

PV: Xin cảm ơn ông!

Báo Hải quan